Er staat hier binnenkort een moderne MacBook Air op tafel. Stil, snel en flinterdun. Ik kan er alles mee: ontwerpen, schrijven, muziek streamen, foto’s bewerken, magazines opmaken (ja, ik ben nog steeds vrijwillig de redacteur van Poezenpraatjes). Ik ben gek op tech gadgets en als een kind zo blij met nieuwe dingen.
Ritueel
Maar na een half uur luisteren sta ik ook op om een lp om te draaien. Jazeker, plaatjes op een platenspeler. Of cd-tjes in de de cd-speler, want cd-tjes zijn volop tweedehands te vinden en veel goedkoper dan lp’s. Misschien juist omdat die overvloed aan gemak soms zaken naar de achtergond drukt. Ouderwetse je-moet-er-iets-voor-doen-muziek bijvoorbeeld. Streaming is fantastisch. Mijn complete muziekcollectie past in de kontzak van mijn spijkerbroek. Binnen drie seconden luister ik naar Steven Wilson, daarna naar Talk Talk, vervolgens naar Tool of ineens naar iets compleet anders. Alles is beschikbaar en ook nog eens altijd.
Maar toch voelt het anders wanneer ik een cd uit de kast pak of een lp opzet. Dan wordt muziek weer zoals het vroeger was, een soort van ritueel. Het zoeken tussen de platen. De kunstwerkjes op de hoes bekijken. Discussies hebben over de beste naald, de beste platenspeler. Niet te vergeten dat handeltje om de naald te laten zakken. Een album volledig afluisteren in de volgorde zoals de band of artiest het bedoeld heeft. En ervoor gaan zitten en dan echt luisteren.
Albums zoals Spirit of Eden van Talk Talk of Deadwing van Porcupine Tree zijn bovendien geen achtergrondmuziek. Misschien is dat ook waarom ik steeds meer richting prog, art rock en atmosferische muziek ben gegroeid. Muziek met lagen en waarover nagedacht is. Ingewikkelde ritmes. Het is niet alleen meezingen met een refrein, maar ik dompel mezelf onder in een geluidslandschap.
Tekst gaat verder onder afbeelding
Fotografie
Maar dat had ik al voordat ik analoge muziek opnieuw ontdekte. Ik neem er amper de tijd nog voor, maar mijn oude camera’s zijn er nog allemaal. De filmrolletjes ook, nu echt allemaal ver voorbij de houdbaarheidsdatum. En natuurlijk, mijn iPhone maakt technisch betere foto’s dan sommige camera’s van veertig jaar oud. Maar dat is het punt niet. Met film fotografeer ik anders. Langzamer, aandachtiger en ik denk er over na voordat ik de ontspanknop indruk. In de imperfectie zit bovendien de schoonheid. Een lichtlekje dat een mooie gloed creëert. Dat soort dingen.
Zo ook mijn gefröbel met vulpennen en vulpeninkt. Ook daarbij kun je stellen: een toetsenbord is efficiënter. Ja duh. Maar schrijven met een vulpen voelt persoonlijk. Alsof dat wat je schrijft veel belangrijker is zodra de inkt het papier raakt.
Ik denk dat al die hobby’s uiteindelijk over hetzelfde gaan. Niet over nostalgie. Of nou ja, niet alleen nostalgie. Het gaat over tastbaarheid. Over beleving, over spullen die bedoeld zijn om jarenlang mee te gaan in tegenstelling tot die eeuwige software-updates of upgrades. Zoals een lp of de hoes, een camera met gebruikerssporen of een vulpen die precies naar mijn hand gaat staan. Ik hou ervan.
En misschien is het grappige juist dat ik tegelijkertijd ook gek ben op moderne technologie. Op mooi ontworpen gadgets. Ik ben een Apple-fan. Maar mijn draaitafel, versterker en speakers zijn uiteindelijk óók techniek — alleen dan analoge techniek. Want hoe handig streaming ook is, een plaat opzetten, op de bank luisteren hoe de speakers langzaam vollopen met geluid vind ik zo gaaf.
Magie
Mijn buurmeisje had eigenlijk nog nooit écht een platenspeler gebruikt. Maar ze had wel een lp van Taylor Swift gekocht. Waarom? Vooral om te hebben. Omdat het mooi staat in de kast. Omdat vinyl tegenwoordig ook een soort object is geworden. Dus natuurlijk heb ik die plaat meteen opgezet. En eerlijk: dat was geweldig om te zien. Grote ogen, verwondering. Dat er daadwerkelijk muziek uit zo’n draaiende schijf komt. Dat een naald letterlijk een groef volgt en daar geluid uit ontstaat.
Voor een generatie die is opgegroeid met Spotify voelt dat bijna magisch. Misschien is dat ook precies wat ik zo mooi vind aan analoge dingen. Muziek komt niet zomaar “uit de lucht vallen”, maar uit iets tastbaars. En ergens prijs ik me dan gelukkig dat ik nog een tijd heb meegemaakt vóór streaming. Waar een album luisteren een bezigheid op zich was in plaats van achtergrondgeluid tussen honderd notificaties door.
Misschien zoeken we tegenwoordig allemaal een beetje naar dat soort momenten. Kleine stukjes aandacht in een wereld die vooral sneller wil. Voor mij zitten die momenten verstopt in platenhoezen, filmrolletjes, cd-boekjes, vulpennen en apparaten die je nog écht moet bedienen. Niet omdat vroeger alles beter was. Maar omdat sommige dingen simpelweg rijker voelen wanneer ze tastbaar zijn.